Zapraszamy do zapoznania się z kolekcją unikatowych obiektów i poszerzenia znajomości historii piśmiennictwa na warsztatach Skarby Biblioteki Narodowej, organizowanych w Pałacu Rzeczypospolitej. Adresatami zajęć warsztatowych są dzieci (od 5 roku życia) oraz grupy młodzieży pod opieką szkolnych wychowawców.

Celem spotkań jest przekazanie uczestnikom fascynujących informacji o naszej przeszłości w sposób atrakcyjny, przystępny i angażujący. Uczestnicy będą mieli okazję nie tylko poszerzyć swoją wiedzę na temat ważnych wydarzeń i postaci historycznych, ale również wyrazić ją i utrwalić w formie własnych prac plastycznych. Dzięki połączeniu edukacji z twórczością warsztaty przyczynią się do głębszego zrozumienia historii oraz rozwijania umiejętności artystycznych uczestników zajęć.

Zajęcia odbywają się w każdy piątek o godzinie 11:00, 13:00 i 15:00. Udział jest bezpłatny,  a  żeby się na nie zapisać, wystarczy uzupełnić FORMULARZ. Zapraszamy dzieci (od 5 roku życia) oraz młodzież w grupach koordynowanych przez szkolnych opiekunów.

Warsztaty prowadzi Dominika Kowalczyk – absolwentka Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Od 2022 roku jest pracownikiem Biblioteki Narodowej. Początkowo zajmowała się katalogowaniem dziedzinowym z zakresu historii. Od 2024 roku pracuje w Zakładzie Udostępniania Zbiorów, oprowadza wycieczki i koordynuje działania związane ze zwiedzaniem Pałacu Rzeczypospolitej.

Prosimy o zapoznanie się z tematyką warsztatów, których problematyka w poszczególnych miesiącach jest dostosowana do wydarzeń historycznych. Jedynie warsztaty Rękodzieło Czasu – historia Kalendarium paryskiego dostępne są w każdym miesiącu.

Temat warsztatów: Rękodzieło Czasu – historia Kalendarium paryskiego
Opis warsztatów: Zajęcia mają na celu stworzenie spersonalizowanych kalendarzy. Uczestnicy zapoznają się z historią Kalendarium paryskiego, a następnie stworzą własne wersje, które będą odzwierciedlać ich pasje, zainteresowania lub wyjątkowe wspomnienia. Poprzez wykorzystanie przez uczestników technik malowania, wycinania czy kolażu zajęcia warsztatowe będą łączyć sztukę z elementami rzemiosła.
Cel warsztatów: Zapoznanie uczestników z historią Kalendarium paryskiego. Rozwój kreatywności i zdolności manualnych. Stworzenie spersonalizowanego kalendarza.

Przebieg warsztatów

1. Wprowadzenie do tematu
   • Zapoznanie z historią kalendarium paryskiego.
2. Wspólna burza mózgów
   • Co chcielibyśmy osiągnąć w nadchodzących miesiącach? Jakie cele warto zapisać?
3. Praca twórcza
   • Każdy uczestnik stworzy własny kalendarz, korzystając z materiałów takich jak: papier, farby, klej, flamastry, nożyczki, taśma, bibuła.
4. Prezentacja i podsumowanie
   • Wspólna analiza wykonanych prac, omówienie, co warto zapisać na nadchodzące miesiące.

Zakończenie warsztatów i refleksje
Warsztaty i lekcje mają na celu nie tylko rozwijanie kreatywności uczestników, ale również umożliwienie im głębszego zrozumienia historii i kultury, łącząc wiedzę z zakresu sztuki, literatury, a nawet prawa. Propozycje te oferują różnorodne podejścia do pracy twórczej – zarówno indywidualnej, jak i grupowej, pozwalają na refleksję, planowanie oraz wyrażenie swoich przemyśleń w formie artystycznej.

LUTY

Tytuł warsztatów:  Zabytki polskiego piśmiennictwa w ramach międzynarodowego dnia języka ojczystego

Cel warsztatów

• Poznanie polskiego dziedzictwa piśmiennictwa – rozwijanie świadomości kulturowej poprzez kontakt z najstarszymi tekstami w języku polskim.
• Kreatywne odkrywanie historii – poprzez opowieści, zabawę i twórcze zadania uczymy się o dawnym świecie.
• Interaktywność – angażujące formy pracy dostosowane do dzieci w różnym wieku.

1. Wprowadzenie

• Krótkie przybliżenie historii Pałacu Rzeczypospolitej
• Zaprezentowanie trzech rękopisów:
  • Kazania świętokrzyskie – najstarszy tekst prozatorski w języku polskim z XVI wieku, zachowany w formie pergaminowych pasków.
  • Psałterz floriański – trójjęzyczny (polski, łaciński, niemiecki), luksusowo iluminowany zbiór psalmów.
  • Statuty Kazimierza Wielkiego – część Kodeksu dzikowskiego, zbiór praw królewskich przetłumaczonych na język polski, fundament prawodawstwa średniowiecznej Polski.

2. Zabawa w odkrywców

Dzieci oglądają wskazane przez Przewodniczkę eksponaty  i mają za zadanie wskazać:

• w Kazaniach świętokrzyskich – co widzą na paskach,
• w Psałterzu floriańskim – miniatury, iluminacje (np. postać „Yody”),
• w Statutach Kazimierza Wielkiego  – co widzą na pierwszej stronie.
• Każde dziecko lub grupa dzieli się jednym odkryciem.

3. Minilekcje (3 × 15 min)

Lekcja A – Kazania świętokrzyskie

• Krótkie przypomnienie: czym są Kazania świętokrzyskie oraz historia ich odkrycia.
• Zadanie dla uczestników: rozszyfrowanie tekstu, który prowadząca warsztaty wręczy w formie pociętych pasków, a następnie przyklejenie ich na kartkę i odczytanie.

Lekcja B – Psałterz floriański

• Krótkie przypomnienie: czym jest Psałterz Floriański, legenda z nim związana oraz sztuka zdobnictwa.
• Zadanie dla uczestników: dzieci projektują własne inicjały – ozdobne litery swojego imienia w stylu iluminacji średniowiecznej (kolory, motywy roślinne, zwierzęta).

Lekcja C – Statuty Kazimierza Wielkiego

• Wyjaśnienie idei prawa średniowiecznego – „statutu” – jako najstarszego spisu praw dla całego kraju.
• Zadanie dla uczestników: dzieci tworzą „mały statut klasowy”, regulujący zasady zabawy lub w sali – formułują proste zasady i zapisują je ręcznie.

4. Podsumowanie i refleksje  

• Prezentacja stworzonych prac.
• Co udało się zapamiętać?
• Krótkie omówienie, jak dawne rękopisy wpływają na nas dzisiaj: rozwój języka, sztuki, prawa.

MARZEC

Temat warsztatów: Kodeks supraski – tajemnice z X wieku

Cel warsztatów: Zapoznanie uczestniczących w zajęciach dzieci z Kodeksem supraskim oraz jego historią. Przekazanie im wiedzy historycznej, a także umożliwienie im wyrażenia tej wiedzy w realizowanych zadaniach plastycznych.

Przebieg warsztatów

1. Wprowadzenie do tematu

• Zajęcia warsztatowe poprzedzi krótka prezentacja obiektów eksponowanych na wystawie stałej w Pałacu Rzeczypospolitej. Oprowadzający po niej przewodnik wskaże wybrane najstarsze księgi średniowieczne, skupiając się głównie na tych spisanych cyrylicą w języku staro-cerkiewno-słowiańskim i wyjaśniając, czym jest Kodeks supraski, a także wchodzące w skład rękopisu żywoty świętych i nauki Ojców Kościoła. Zdefiniowane zostaną takie pojęcia, jak: mineja, język staro-cerkiewno-słowiański, prawosławny kalendarz liturgiczny.

2. Wprowadzenie w zagadnienia plastyczne związane z Kodeksem

• Po części edukacyjnej uczestnicy przechodzą do sali warsztatowej. Prowadzący przedstawia dzieciom temat do samodzielnego wykonania – „Pisanie jak w średniowieczu”.
• Przewodnik  pokazuje przykłady zapisów z Kodeksu supraskiego, na których dokładnie widać litery oraz materiał ilustracyjny z  przygotowanym alfabetem staro-cerkiewno-słowiańskim.

3. Tworzenie prac plastycznych

• Uczestnicy, korzystając z wcześniej przygotowanych materiałów plastycznych, będą mieli za zadanie stworzenie wymyślonego przez siebie tekstu lub zapisaniu własnego imienia za pomocą liter z alfabetu staro-cerkiewno-słowiańskiego.

4. Prezentacja i omówienie prac

• Po zakończeniu pracy dzieci zaprezentują swoje dzieła. Każde z nich opowie, co przedstawia jego obrazek i co je zainspirowało. Prowadzący odwoła się do treści oraz historii Kodeksu supraskiego i w nawiązaniu do historycznego kontekstu skomentuje wybrane elementy plastyczne.

Zakończenie warsztatów i refleksja

Prowadzący zachęci dzieci do zastanowienia się, co najbardziej podobało im się w pracy związanej z Kodeksem supraskim oraz co zapamiętały z lekcji historii. Podkreśli, jak dobrym narzędziem w wyrażaniu emocji może być twórcza praca manualna, a  także jakie ma ona znaczenie w utrwalaniu wiedzy historycznej.

KWIECIEŃ

Tytuł warsztatów: „1060. rocznica chrztu Mieszka I”

Cel warsztatów

1. Zapoznanie uczestniczących w zajęciach dzieci z wydarzeniami związanymi z przyjęciem chrztu i postacią Mieszka I.
2. Przedstawienie roli kronik i roczników w badaniu historii średniowiecza.
3. Rozbudzenie zainteresowania historią Polski i średniowiecznymi tradycjami.

Przebieg warsztatów

1. Wprowadzenie do tematu

• Zajęcia warsztatowe poprzedzi krótka prezentacja obiektów eksponowanych na wystawie stałej w Pałacu Rzeczypospolitej. Oprowadzający po niej przewodnik zaprezentuje najstarsze księgi średniowieczne, skupiając się na rocznikach i kronikach, oraz przedstawi krótki życiorys Mieszka I, opowie o koronacji władcy, a także o uwzględnionej w Roczniku świętokrzyskim dawnym dacie chrztu Mieszka I. Skieruje do dzieci pytania: „Co wiecie o średniowiecznych władcach Polski?”, „Czym różnił się sposób życia ludzi w średniowieczu od dzisiejszego?”.

2. Zajęcia warsztatowe – „1060. rocznica chrztu Mieszka I”

• Po części edukacyjnej uczestnicy przechodzą do sali warsztatowej. Prowadzący przedstawia dzieciom temat zadania plastycznego i udostępnia im wcześniej przygotowane materiały plastyczne.
• Po wykonaniu prac każdy uczestnik warsztatów zaprezentuje i omówi swoje dzieło.

5. Podsumowanie

• Quiz: Na zakończenie warsztatów dzieci wezmą udział w, adresowanym do odpowiedniej grupy wiekowej, quizie na temat wydarzeń związanych z chrztem Mieszka I oraz średniowiecznymi kronikami.

Zakończenie warsztatów i refleksja

Prowadzący zachęci dzieci do zastanowienia się, jakie były najważniejsze wydarzenia związane z przyjęciem chrztu przez Mieszka I, co udało im się zapamiętać, co było ciekawego w pracy z kronikami i rocznikami. Warsztaty nie tylko przybliżą dzieciom postać Mieszka I, ale także rozwiną ich zdolności analityczne (poprzez kontakt z tekstami źródłowymi) oraz kreatywność.

Organizowanie warsztatów dla dzieci na temat rocznicy chrztu Mieszka I może być wspaniałą okazją do wprowadzenia ich w fascynujący świat średniowiecznej historii Polski. Poniżej przedstawiam plan warsztatów, który można dostosować do wieku uczestników (w szczególności dzieci w wieku 8-12 lat), uwzględniając dostępne źródła historyczne,  takie jak roczniki i kroniki średniowieczne.

Taki plan warsztatów nie tylko przybliża dzieciom postać Mieszka I wraz z wydarzeniami związanymi z Chrztem Polski, ale także rozwija ich zdolności analityczne (poprzez pracę z tekstami źródłowymi) oraz kreatywność (przez tworzenie własnych kronik).