Zapraszamy do zapoznania się z kolekcją unikatowych obiektów i poszerzenia znajomości historii piśmiennictwa na warsztatach Skarby Biblioteki Narodowej, organizowanych w Pałacu Rzeczypospolitej. Adresatami zajęć warsztatowych są dzieci (od 5 roku życia) oraz grupy młodzieży pod opieką szkolnych wychowawców.

Celem spotkań jest przekazanie uczestnikom fascynujących informacji o naszej przeszłości w sposób atrakcyjny, przystępny i angażujący. Uczestnicy będą mieli okazję nie tylko poszerzyć swoją wiedzę na temat ważnych wydarzeń i postaci historycznych, ale również wyrazić ją i utrwalić w formie własnych prac plastycznych. Dzięki połączeniu edukacji z twórczością warsztaty przyczynią się do głębszego zrozumienia historii oraz rozwijania umiejętności artystycznych uczestników zajęć.

Zajęcia odbywają się w każdy piątek o godzinie 11:00, 13:00 i 15:00. Udział jest bezpłatny,  a  żeby się na nie zapisać, wystarczy uzupełnić FORMULARZ. Zapraszamy dzieci (od 5 roku życia) oraz młodzież w grupach koordynowanych przez szkolnych opiekunów.

Warsztaty prowadzi Dominika Kowalczyk – absolwentka Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Od 2022 roku jest pracownikiem Biblioteki Narodowej. Początkowo zajmowała się katalogowaniem dziedzinowym z zakresu historii. Od 2024 roku pracuje w Zakładzie Udostępniania Zbiorów, oprowadza wycieczki i koordynuje działania związane ze zwiedzaniem Pałacu Rzeczypospolitej.

Prosimy o zapoznanie się z tematyką warsztatów, których problematyka w poszczególnych miesiącach jest dostosowana do wydarzeń historycznych. Jedynie warsztaty Rękodzieło Czasu – historia Kalendarium paryskiego dostępne są w każdym miesiącu.

Temat warsztatów: Rękodzieło Czasu – historia Kalendarium paryskiego
Opis warsztatów: Zajęcia mają na celu stworzenie spersonalizowanych kalendarzy. Uczestnicy zapoznają się z historią Kalendarium paryskiego, a następnie stworzą własne wersje, które będą odzwierciedlać ich pasje, zainteresowania lub wyjątkowe wspomnienia. Poprzez wykorzystanie przez uczestników technik malowania, wycinania czy kolażu zajęcia warsztatowe będą łączyć sztukę z elementami rzemiosła.
Cel warsztatów: Zapoznanie uczestników z historią Kalendarium paryskiego. Rozwój kreatywności i zdolności manualnych. Stworzenie spersonalizowanego kalendarza.

Przebieg warsztatów

1. Wprowadzenie do tematu
   • Zapoznanie z historią kalendarium paryskiego.
2. Wspólna burza mózgów
   • Co chcielibyśmy osiągnąć w nadchodzących miesiącach? Jakie cele warto zapisać?
3. Praca twórcza
   • Każdy uczestnik stworzy własny kalendarz, korzystając z materiałów takich jak: papier, farby, klej, flamastry, nożyczki, taśma, bibuła.
4. Prezentacja i podsumowanie
   • Wspólna analiza wykonanych prac, omówienie, co warto zapisać na nadchodzące miesiące.

Zakończenie warsztatów i refleksje
Warsztaty i lekcje mają na celu nie tylko rozwijanie kreatywności uczestników, ale również umożliwienie im głębszego zrozumienia historii i kultury, łącząc wiedzę z zakresu sztuki, literatury, a nawet prawa. Propozycje te oferują różnorodne podejścia do pracy twórczej – zarówno indywidualnej, jak i grupowej, pozwalają na refleksję, planowanie oraz wyrażenie swoich przemyśleń w formie artystycznej.

PAŹDZIERNIK

Tytuł warsztatów:  Zabytki polskiego piśmiennictwa

Cel warsztatów

• Poznanie polskiego dziedzictwa piśmiennictwa – rozwijanie świadomości kulturowej poprzez kontakt z najstarszymi tekstami w języku polskim.
• Kreatywne odkrywanie historii – poprzez opowieści, zabawę i twórcze zadania uczymy się o dawnym świecie.
• Interaktywność – angażujące formy pracy dostosowane do dzieci w różnym wieku.

1. Wprowadzenie

• Krótkie przybliżenie historii Pałacu Rzeczypospolitej
• Zaprezentowanie trzech rękopisów:
  • Kazania świętokrzyskie – najstarszy tekst prozatorski w języku polskim z XVI wieku, zachowany w formie pergaminowych pasków.
  • Psałterz floriański – trójjęzyczny (polski, łaciński, niemiecki), luksusowo iluminowany zbiór psalmów.
  • Statuty Kazimierza Wielkiego – część Kodeksu dzikowskiego, zbiór praw królewskich przetłumaczonych na język polski, fundament prawodawstwa średniowiecznej Polski.

2. Zabawa w odkrywców

Dzieci oglądają wskazane przez Przewodniczkę eksponaty  i mają za zadanie wskazać:

• w Kazaniach świętokrzyskich – co widzą na paskach,
• w Psałterzu floriańskim – miniatury, iluminacje (np. postać „Yody”),
• w Statutach Kazimierza Wielkiego  – co widzą na pierwszej stronie.
• Każde dziecko lub grupa dzieli się jednym odkryciem.

3. Minilekcje (3 × 15 min)

Lekcja A – Kazania świętokrzyskie

• Krótkie przypomnienie: czym są Kazania świętokrzyskie oraz historia ich odkrycia.
• Zadanie dla uczestników: rozszyfrowanie tekstu, który prowadząca warsztaty wręczy w formie pociętych pasków, a następnie przyklejenie ich na kartkę i odczytanie.

Lekcja B – Psałterz floriański

• Krótkie przypomnienie: czym jest Psałterz Floriański, legenda z nim związana oraz sztuka zdobnictwa.
• Zadanie dla uczestników: dzieci projektują własne inicjały – ozdobne litery swojego imienia w stylu iluminacji średniowiecznej (kolory, motywy roślinne, zwierzęta).

Lekcja C – Statuty Kazimierza Wielkiego

• Wyjaśnienie idei prawa średniowiecznego – „statutu” – jako najstarszego spisu praw dla całego kraju.
• Zadanie dla uczestników: dzieci tworzą „mały statut klasowy”, regulujący zasady zabawy lub w sali – formułują proste zasady i zapisują je ręcznie.

4. Podsumowanie i refleksje  

• Prezentacja stworzonych prac.
• Co udało się zapamiętać?
• Krótkie omówienie, jak dawne rękopisy wpływają na nas dzisiaj: rozwój języka, sztuki, prawa.

LISTOPAD

Tytuł warsztatów: Od zaborów do Niepodległej!

Cel warsztatów:

1. Zapoznanie dzieci z wydarzeniami związanymi z odzyskaniem niepodległości przez Polskę.
2. Przedstawienie eksponatów związanych z omawianym okresem.
3. Rozbudzenie zainteresowania historią Polski.

Przebieg warsztatów:

•  Krótkie przybliżenie historii Pałacu Rzeczypospolitej

1. Wprowadzenie do tematu: Od zaborów do Niepodległej!

• Warsztaty rozpoczną się 15-minutowym oprowadzaniem po wystawie stałej w Pałacu Rzeczypospolitej.
• Podczas zwiedzania, przewodnik zaprezentuje oryginał Konstytucji 3 maja i opowie o bohaterach narodowych, takich jak Tadeusz Kościuszko oraz książę Józef Poniatowski.
• Uczestnicy warsztatów będą mieli okazję zobaczyć tekst Roty Marii Konopnickiej wraz z notacją muzyczną autorstwa Feliksa Nowowiejskiego.
• Pytanie do dzieci: Co wspólnego miał Fryderyk Chopin z powstaniem listopadowym?

2. Zajęcia warsztatowe: Czako księcia Józefa Poniatowskiego

Po części edukacyjnej, uczestnicy przejdą do sali warsztatowej, gdzie prowadząca przedstawi temat do wykonania – czako księcia Józefa Poniatowskiego. Dzieci będą korzystać z materiałów plastycznych.  Po wykonaniu prac, każdy uczestnik warsztatów zaprezentuje swoje dzieło.

3. Podsumowanie i refleksje

• Jakie były najważniejsze wydarzenia związane z odzyskaniem przez Polskę niepodległości?
• Co udało się zapamiętać?
• Co było ciekawego podczas 15-minutowego oprowadzania po wystawie w Pałacu Rzeczypospolitej?

GRUDZIEŃ

Tytuł warsztatów: Koronacja Mieszka II Lamberta

Warsztaty na temat rocznicy koronacji Mieszka II Lamberta stanowią doskonałą okazję do wprowadzenia dzieci w fascynujący świat średniowiecznej historii Polski. Poniżej przedstawiamy plan warsztatów, który można dostosować do wieku uczestników (szczególnie dzieci w przedziale 5–12 lat). W programie  uwzględniono dostępne źródła historyczne, takie jak roczniki i kroniki średniowieczne.

Taki plan warsztatów nie tylko przybliża dzieciom postać Mieszka II Lamberta, ale również rozwija ich zdolności analityczne poprzez pracę z tekstami źródłowymi oraz pobudza kreatywność przez tworzenie własnych kronik.

Cel warsztatów:

1. Zapoznanie dzieci z wydarzeniami związanymi z koronacją Mieszka II.
2. Przedstawienie roli kronik i roczników w badaniu historii średniowiecza.
3. Rozbudzenie zainteresowania historią Polski i średniowiecznymi tradycjami.

Przebieg warsztatów:

• Krótkie przybliżenie historii Pałacu Rzeczypospolitej

1. Wprowadzenie do tematu: Koronacja Mieszka II Lamberta

• Warsztaty rozpoczną się 15-minutowym oprowadzaniem po wystawie stałej w Pałacu Rzeczypospolitej.
• Podczas zwiedzania, przewodnik zaprezentuje księgi średniowieczne, skupiając się przede wszystkim na rocznikach i kronikach.
• Przewodnik przedstawi życiorys Mieszka II, koncentrując się na koronacji władcy.
• Pytania do dzieci: Co wiecie o średniowiecznych władcach Polski? Czym różnił się sposób życia ludzi w średniowieczu od dzisiejszego?

2. Zajęcia warsztatowe: Koronacja Mieszka II Lamberta – tworzenie korony władcy

• Po części edukacyjnej uczestnicy przejdą do sali warsztatowej.
• Prowadząca przedstawi dzieciom temat do wykonania – tworzenie korony Mieszka II Lamberta. Dzieci będą korzystać z materiałów plastycznych.               
• Po wykonaniu koron, każdy uczestnik warsztatów zaprezentuje swoje dzieło i omówi elementy, z których się składa.

3. Podsumowanie

• Quiz: Na zakończenie warsztatów dzieci wezmą udział w quizie na temat wydarzeń związanych z koronacją Mieszka II Lamberta i średniowiecznymi kronikami (w zależności od wieku dzieci, otrzymają one krzyżówkę lub wykreślankę z hasłami dotyczącymi omawianego tematu).

4. Refleksje

• Jakie były najważniejsze wydarzenia związane z koronacją syna Bolesława Chrobrego?          
• Co udało się zapamiętać?
• Co było ciekawego w pracy z kronikami i rocznikami?