W Pałacu Rzeczypospolitej odbyło się uroczyste spotkanie jubileuszowe poświęcone Profesor Zofii Zielińskiej – wybitnej badaczce dziejów politycznych XVIII wieku, emerytowanej profesor Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Centralnym punktem wydarzenia była prezentacja księgi jubileuszowej Państwo pozornie własne. Studia z dziejów XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej ofiarowane Profesor Zofii Zielińskiej oraz rozmowa z Jubilatką i redaktorami tomu.

Uroczystość otworzył dyrektor Biblioteki Narodowej dr Tomasz Makowski, podkreślając symboliczny wymiar miejsca spotkania. Jak zaznaczył, uczona, która swoje badania poświęciła analizie mechanizmów funkcjonowania i upadku I Rzeczypospolitej, obchodzi jubileusz w przestrzeni szczególnie znaczącej dla polskiego dziedzictwa. „Uczona, która jak chirurg badała Rzeczpospolitą w okresie poprzedzającym jej upadek, powinna uroczystość uczczenia jej jubileuszu odbyć w Pałacu Rzeczypospolitej” – mówił dyrektor BN, przypominając jednocześnie bogaty dorobek Profesor Zielińskiej oraz jej wieloletnią współpracę z Biblioteką Narodową.

Następnie głos zabrał dr Łukasz Michalski, dyrektor Państwowego Instytutu Wydawniczego, który mówił o Profesor Zielińskiej jako o autorytecie naukowym i moralnym. Zwracał uwagę nie tylko na rangę jej badań, lecz także na osobistą integralność Jubilatki i jej wpływ na środowisko akademickie. „Dla mnie znacznie ważniejsza była zawsze ta niesłychanie głęboka integralność – zgodność wartości, postawy i codziennych wyborów Pani Profesor” – podkreślał, dziękując za wsparcie, jakiego Profesor Zielińska od lat udziela instytucjom i osobom, z którymi współpracuje.

Kolejna część spotkania poświęcona była prezentacji księgi jubileuszowej. Redaktorzy tomu – dr Jacek Kordel i dr Jakub Bajer – przedstawili jego założenia oraz zakres tematyczny, po czym dokonali uroczystego wręczenia Profesor Zofii Zielińskiej egzemplarza publikacji Państwo pozornie własne. Gest ten miał charakter symboliczny i stanowił wyraz najwyższego uznania środowiska historycznego dla dorobku naukowego Jubilatki oraz jej wieloletniej działalności badawczej i dydaktycznej. Redaktorzy zwracali uwagę na losy XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej – państwa formalnie suwerennego, lecz w rzeczywistości poddanego naciskom dyplomatycznym, gospodarczym i militarnym ze strony sąsiednich mocarstw – podkreślając, że zgromadzone w tomie studia ukazują zarówno mechanizmy narastającej zależności, jak i podejmowane w epoce saskiej i stanisławowskiej próby reform oraz modernizacji państwa. „Zamieszczone w tomie studia ukazują napięcie pomiędzy rzeczywistym brakiem suwerenności a próbami jego przezwyciężenia oraz między słabością państwa a wolą trwania jego elit politycznych i społecznych” – zaznaczali.

Na zakończenie części wystąpień głos zabrała Profesor Zofia Zielińska. Dziękowała autorom, redaktorom i wydawcom księgi, a także wszystkim osobom zaangażowanym w jej powstanie. Szczególne słowa wdzięczności skierowała do dyrektora Biblioteki Narodowej za zaproszenie i możliwość spotkania w Pałacu Rzeczypospolitej. „Możliwość bycia tutaj odczuwam jako szczególną nobilitację i radość – jako arkę przymierza między dawnymi i młodszymi laty” – mówiła Jubilatka, dzieląc się również osobistymi refleksjami na temat swojej drogi naukowej i najważniejszych doświadczeń badawczych.

Po wygłoszonych wystąpieniach odbyła się rozmowa z Profesor Zofią Zielińską, którą poprowadzili redaktorzy księgi jubileuszowej – dr Jacek Kordel i dr Jakub Bajer. Dyskusja dotyczyła zarówno problematyki tomu Państwo pozornie własne, jak i drogi badawczej Jubilatki oraz znaczenia badań nad XVIII-wieczną Rzecząpospolitą dla współczesnej historiografii.

Spotkanie w Pałacu Rzeczypospolitej stało się nie tylko okazją do uhonorowania wybitnej uczonej, lecz także momentem refleksji nad dziedzictwem XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej oraz nad etosem pracy historyka, którego Profesor Zofia Zielińska pozostaje jednym z najważniejszych współczesnych symboli.